دستگاه چمن زن یا علف زن یکی از ابزارهای پرکاربرد در باغبانی است و در مدل های مختلفی ساخته می شود. چمن زن از یک یا چند تیغه گردان درست شده و برای بریدن و قطع کردن سطح چمن استفاده می شود.  قدرت تیغه های موجود در دستگاه چمن زن، به وسیله دست تنظیم می شوند و هنگامی که دستگاه علف زن به سمت جلو حرکت داده می شود، تیغه های مکانیکی علف زن به کار می افتند.

بعضی از چمن زن ها دارای یک موتور الکتریکی هستند و این موتور موجب چرخاندن تیغه ها می شود. بعضی دیگر از چمن زن ها، علاوه بر کار چمن زنی کار کود دهی و جمع آوری ضایعات را نیز انجام می دهند. به طور کلی دستگاه های علف زن با توجه به تیغه ایی که در آنها به کار رفته به دو دسته علف زن روتاری و علف زن سیلندری تقسیم می شوند. این دسته بندی با توجه به حرکت تیغه ها انجام می شود. اگر تیغه های چمن زن به دور یک محور عمودی بچرخند، از نوع روتاری یا چرخشی هستند ولی اگر تیغه ها دور محور افقی بچرخند، از نوع قرقره ایی یا سیلندری می باشند.

اجزای تشکیل دهنده چمن زن

یکی از مهمترین بخش های چمن زن که قدرت دستگاه را مشخص می کند، موتور است. دستگاه های چمن زن دارای موتورهای مختلفی مانند موتور دو زمانه یا چهار زمانه هستند. بخش دیگر دستگاه علف زن، دسته آن است و به صورت های مختلفی مثل دایره ایی ، دوچرخه ایی و یک دسته ایی طراحی و ساخته می شود. بخش برنده در دستگاه چمن زن با توجه به مدل آن ساخته می شود. بعضی از چمن زن ها، تیغه های فلزی دو الی هشت پره ایی دارند و بعضی از آنها تیغه های دندانه داری دارند که شامل 36 الی 100 دندانه است. میله واسط دستگاه علف زن به شکل لوله یا میله ساخته می شود و طول آن با توجه به نوع دستگاه علف زن، طراحی می شود. چمن زن هایی که چند کاره هستند، بخش دیگری به نام لوازم اضافی دارد و این بخش نه تنها چمن را کوتاه می کند، بلکه قابلیت هرس درختان را نیز دارند.

انواع دستگاه چمن زنی

دستگاه های چمن زن به طور کلی به 4 گروه به چمن زن دستی، چمن زن برقی یا شارژی، چمن زن تراکتوری و چمن زن موتوری تقسیم می شوند.    

دستگاه علف زن دستی جزء اولین دستگاه ها علف زن بوده و توسط نیروی انسانی و از طریق هل دادن کار می کند. این چمن زن برای زمین هایی مناسب است که مساحت آن ها کمتر از 150 متر مربع می باشد. در هنگام استفاده از این چمن زن باید سریع حرکت کنید تا تیغه های علف زن عملکرد بهتری داشته باشند. علف زن شارژی یا برقی برای مصارف خانگی و نیمه صنعتی مورد استفاده قرار گرفته و با  شارژ شدن موتور شروع به کار می کند.در این نوع علف زن، یک موتور الکتریکی وجود دارد و این موتور وظیفه دارد نیروی محرک را تامین کند. مهمترین مزیت این علف زن این است که در مقایسه با علف زن بنزینی، به تعمیر و نگهداری کمتری نیاز دارد.  بهترین نوع چمن زن، چمن زن تراکتوری است زیرا قابیلت و امکانات زیادی دارد. چمن زن تراکتوری یک موتور محرک بسیار قوی بنزینی داشته و همچنین دارای تیغه های قوی و چهار چرخ متحرک است. علف زن های موتوری بیشتر در فضاهای سبز و محیط های بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد.

موتور دستگاه چمن زن در دو نوع بنزینی و برقی وجود دارد. به طور کلی چمن زن های بنزینی قدرت و سرعت بیشتری در مقایسه با چمن زن های برقی دارند و در مکان هایی که برق وجود ندارد، این چمن زن ها کاربرد بسیار زیادی دارند. چمن زن های بزرگ، قابلیت و امکانات بسیار زیادی دارند و موتور آنها بسیار قوی است. این دسته از چمن زن ها می توانند به ماشی آلاتی مثل تراکتور نصب شوند. این علف زن ها بیشتر در زمین های خیلی بزرگ مثل زمین های گلف استفاده می شوند. علف زن هایی که قدرتی در حدود 1400 وات دارند برای فضاهای کوچک تر مناسب بوده و چمن زن هایی که قدرت موتور آنها تا 1800 وات است، برای مساحت های بین 350 تا 1000 متر مربع قابل استفاده هستند.

نکاتی در مورد نگهداری دستگاه علف زن

 

بهتر است هنگام چمن زنی، کلیه ضایعات از جمله سنگ و کلوخ را از زمین پاک کنید تا دستگاه و تیغه های آن آسیب نبیند. محفظه علف زن که چمن ها در آن جمع می شوند، باید به طور منظم تخلیه شود. موتور دستگاه چمن زن باید بعد از مدتی استفاده سرویس شود. روغنی که در دستگاه چمن زن مورد استفاده قرار می گیرد، باید در زمان مشخص تعویض شود تا چمن زن به درستی کار کند. وجود گرد و خاک و ناخالصی در روغن موجب خراب شدن دستگاه می شود. شمع های موتور دستگاه علف زن باید به صورت دوره ایی و در صورت خراب بودن به موقع تعویض شود. ماشین های چمن زن دارای یک فیلتر هوا نیز می باشند که باید به موقع تعویض یا شستشو شود. بعضی از این فیلترها از جنس کاغذ آکاردئونی هستند و به راحتی با شلنگ هوا شسته می شوند. اگر فیلتر کاغذی بیش از اندازه اشباع شده باشد، باید تعویض شود و دیگر قابل استفاده نیست. دستگاه علف زن باید پیش از هر گونه تعمیرات و سرویس یا عوض کردن تیغه، خاموش شود. شمع های دستگها علف زن در این گونه مواقع باید از دستگاه جدا شود.

هنگام استفاده از دستگاه علف زن باید از تجهیزاتی مانند لباس مناسب، کلاه ایمنی، دستکش، چکمه و عینک ایمنی استفاده شود تا آسیبی به فرد وارد نشود. چمن زن نباید در شرایط آب و هوایی بد و نا مساعد و در هنگام طوفان و رعد و برق استفاده شود. دستگاه چمن زن فقط با هل دادن کار می کند، در نتیجه نباید آن را به سمت عقب هل داد زیرا دستگاه آسیب می بیند. در زمین هایی که شیب زیادی دارند، نباید از چمن زن استفاده شود زیرا شیب هایی بیش از 15 درجه به موتور چمن زن فشار زیادی وارد می کنند و ممکن است موتور دستگاه خراب شود.