موتور دیزل چیست؟

در مقدمه باید این نکته ساده  ولی کلیدی را بیان کنیم که شناخت و اطلاع از تاریخچه و موارد کاربرد و همچنین شرکتهای سازنده  یک دستگاه  توسط کاربران و مصرف کنندگان آن دستگاه منجر به شناخت  بهتر آن دستگاه میگردد . در راستای این امر مهم  مجموعه صنعتی کاشانی همواره کوشیده است با نشر اطلاعات بیشتر در زمینه موتور دیزل در افزایش  آگاهی کاربران در راستای شناخت بهتر و بیشترانواع موتورهای دیزل و کاربرد آنها در  انواع دیزل ژنراتور  نقش خود را ایفا نماید .  

از سوی دیگر  شناخت و اطلاع از طرزکارموتور دیزل و چگونگی سرویس، نگهداری موتورهای دیزل از مواردی هستند که همواره مورد توجه  صنعتگران ،کشاورزان ، تکنسین ها ، تعمیرکاران و کاربران  موتوردیزل  میباشد .با  افزایش آگاهی و شناخت علمی و  عملی کاربران مختلف دستگاههای دیزل از  چگونگی کارکرد و نحوه صحیح استفاده و نگهداری دستگاه های دیزل ، نگهداری و سرویس دستگاه های دیزل ژنراتور  بهبود یافته و این امر ضمن افزایش طول عمر مفید دیزل بکار رفته در انواع دیزل ژنراتور از یکسو و  همچنین کاهش استهلاک دیزل منجر به کاهش هزینه ها ی دستگاههای دیزل و دیزل ژنراتورمیگردد و نتیجه این امر افزایش بهره وری و بهینه سازی منابع مالی کاربران و مصرف کنندگان  می باشد .

در دوران کشاورزی و قبل از انقلاب صنعتی، انسانها برای تامین نیرو ی موردنیاز کارها و عملیات مختلف از نیروی حیوانات استفاده می نمودند . بعد از انقلاب صنعتی  کشورهای پیشرو علم و صنعت  مهمترین هدف خود را بهبود و  پیشرفت توان اقتصادی ، صنعتی ، کشاورزی ، خدماتی ومکانیزه کردن کشورشان قرار دادند تا بتواند نیازهای  جوامع خود را  به بهترین شکل ممکن براورده کنند.در این دوران  استفاده از ماشینها در عملیات مختلف برای  افزایش بهره وری  تولید  و خدمات امری اجتناب ناپذیر نمود و به همین دلیل از حدود 200 سال پیش  انواع موتور اختراع شد و بعنوان منبع تولید توان در کارهای گوناگون به کار گرفته شد .این موتورها از نوع موتورهای احتراق خارجی بودند که موتور بخار از جمله انها میباشد .

اولین موتور محرک اختراع شده موتور بخار( موتور احتراق خارجی ) میباشد که در موتور بخار ، آب در مخزنی جداگانه بوسیله زغال سنگ گرم شده و پس از جوش آمدن و تبدیل آب به بخار ، بخار بوجود آمده که دارای نیرو و فشار میباشد به داخل سیلندر وارد شده و در اثر این فشار ، پیستون داخل سیلندر حرکت کرده و باعث گردش موتور و انجام کار میگردید .

با پیشرفتهای بیشتر در زمینه صنعت و اختراعات به تدریج موتورهای احتراق داخلی ساخته شدند.موتورهای احتراق داخلی ، انرژی شیمیائی سوخت ( گازوئیل ، بنزین و …. ) را به انرژی مکانیکی قابل استفاده تبدیل می کنند . موتورهای احتراق داخلی  طی زمان از نظر ساختمان ، طرزکار ، میزان سوخت مصرفی و بازده  پیشرفتهای  بسیاری داشته و بسیار کامل تر شده اند .   

موتورهای احتراق داخلی را با توجه به  نوع سوخت مصرفی  میتوان تقسیم بندی نمود . موتورهای بنزین سوز ، موتورهای دیزل ( با سوخت گازوئیل ) ، موتورهای گاز سوز ( با سوخت گاز طبیعی  CNG  ) و حتی موتورهایی با سوخت نفت (مانند برخی موتورپمپ های کوچک و یا موتور برق های کوچک قدیمی ) انواع گوناگون موتورهای احتراق داخلی میباشند .

اختراع  موتور دیزل در سال 1893 میلادی و پس از چند سال از اختراع موتورهای بنزینی توسط دکتر رادولف دیزل آلمانی انجام شد که  به احترام ایشان اینگونه موتورهای احتراق داخلی را دیزل نامگذاری کردند . درجه حرارت بالای  هوای متراکم شده در انها منجر به اشتعال سوخت در آنها  میگردید لذا به انها  موتوراشتعال تراکمی  یا به عبارت دیگر CI  (Compression Ignition ) نیز گفته میشود . در ابتدا موتورهای اختراع شده آقای  رادولف دیزل با سوخت پودر زغال سنگ کار می کرد و دارای مشکلات فراوانی برای کارکردن بود .بعد از سالها و در نتیجه تحقیقات سایردانشمندان در سال 1923  با اختراع پمپ انژکتور توسط رابرت بوش ،  موتورهای دیزل به سرعت تکامل یافتند .

موتورهای دیزل اولیه دارای ساختمانی سنگین و معمولا تک سیلندر بودند و از آنها برای تولید توان ثابت و یا به کار انداختن پمپهای آب و خرمن کوب ها استفاده می شد ، این موتورها ی تک سیلندر دیزل نه تنها  دارای سر و صدا ی زیاد ، مصرف سوخت بالا و بازده کم بودند بلکه  راه اندازی اولیه آنها نیز مشکل بود .

با پیشرفتها و اختراعات جدید ، موتورهای دیزل چند سیلندر با سرعت بالاتر و توان بیشتر ساخته شد و موتور دیزل به عنوان نیروی محرکه در اکثر ماشین ها و خودروها مورد استفاده قرار گرفت . امروزه موتورهای دیزل با راندمان بالا و مصرف سوخت پایین و مجهز به توربو شارژر و  اینتر کولر ساخته میشوند که کاربرد  وسیعی در صنایع خودروسازی دارند .

شایان ذکر است که امروزه نیروی محرکه و تامین توان اکثر ماشین ها نظیر دیزل ژنراتورهای برق ، موتور جوش ، پمپهای آب صنعتی و کشاورزی ،   تراکتورها ، ماشینهای ساختمانی ، ماشینهای راهسازی و معدن ، کامیونها و کامیونتها ،اتوبوس های شهری و بین شهری ،مینی بوس ها ، قطارهای باری و مسافری ،کشتی ها و ماشینهای دریایی و حتی اتومبیل های سواری ، موتور دیزل میباشد .دیزلها در انواع و توانهای مختلف برروی انواع ماشینها و خودروها به کار برده می شوند و به جرات میتوان گفت که موتورهای دیزل بزرگترین خدمت را به مردم جهان میکنند .

شناخت  مزایا و معایب  یک  موتور دیزل   منجربه تصمیم گیری بهتر مصرف کنندگان درانتخاب و  استفاده از موتورهای دیزل  در سیستمهای  مختلف  می گردد و  همچنین  از یکسو با تلاش برای برطرف کردن  نقاط ضعف و از سوی دیگر با  تقویت نقاط  قوت دیزل ،  میتوان بهره وری و کارایی کل سیستم را افزایش داد . تعدادی از مزایا و معایب موتورهای دیزل نسبت به سایر موتورها خصوصا  موتورهای بنزین سوز  بصورت مختصر ذکر میگردد تا معیار روشنی جهت انتخاب موتورهای احتراق داخلی باشد : 

مزایای موتورهای دیزل :

  1. بالا بودن طول عمر موتور دیزل : در صورت پیاده سازی یک سیستم  سرویس و نگهدار ی اصولی و طبق برنامه ، موتورهای دیزل توانایی کارکردی  بدون اشکال را طی سالیان متوالی دارا میباشند .  
  2. ارزان بودن سوخت مصرفی : در مقایسه با بنزین ، سوخت مصرفی موتورهای دیزل ( گازوئیل )  ارزانتر میباشد .
  3. کم خطر بودن موتور دیزل در مقابل آتش سوزی : در مقایسه با بنزین که درجه اشتعال آن 20 درجه سانتی گراد میباشد ، درجه تبخیر گازوئیل  80 درجه سانتی گراد است بنابراین گازوئیل نسبت به بنزین بسیار  کم خطربوده   و از سوی دیگر عدم وجود تجهیزات جرقه زنی و اشتعال در موتورهای دیزل نیز خطر آتش سوزی آنرا کاهش میدهد.
  4. ایجاد گشتاور بالا با دور کم و مصرف پایین سوخت : از آنجاییکه در موتور دیزل چون پاشش سوخت از انژکتور در مرحله احتراق ادامه دار میباشد ، لذا زمان تولید قدرت داخل سیلندر ادامه دار بوده و با پایین رفتن پیستون از مقدار فشار احتراق کمتر کاسته میشود.( به همین علت به موتور دیزل موتور فشار ثابت نیز گفته میشود )موجب تولید گشتاور بالا می گردد .
  5. بالا بودن راندمان حرارتی :موتور دیزل به علت داشتن نسبت تراکم بالا از راندمان حرارتی بیشتری برخوردار بوده و لذا کار مفید آن نیز بیشتر است .
  6. آلایندگی کمتر موتورهای دیزل نسبت به موتور بنزینی : میزان تولید گازهای آلوده مانند CO در موتورهای دیزل بسیار کم میباشد و لذا موتورهای دیزل الایندگی کمتری نسبت به موتورهای بنزین سوز دارند . 

 از معایب موتور های دیزل میتوان به موارد زیر اشاره نمود که 

  • گران بودن نسبی موتورهای دیزل و قطعات انها   
  • گران بودن و  همچنین حساس بودن سیستم های  سوخترسانی موتور دیزل
  • بزرگ بودن و حجیم بودن  ساختمان موتور دیزل
  • لرزش و کوبیدن بیشتر موتور دیزل  نسبت به موتور های بنزینی

هر روزه با پیشرفتهای چشمگیر در تکنولوژیهای  جدید ، در طراحی و ساخت موتورهای دیزل جدید از معایب  آنها به مقدار زیادی کاسته شده است.

امروزه انواع کمپانیهای دیزل ساز  در سراسر جهان به تولید موتور دیزل و انواع ماشینهائی که از موتورهای دیزل استفاده میکنند با یکدیگر در رقابت میباشند که بیان اسامی  تعدادی از آنها و کشورهای سازنده آنها بیانگر  اهمیت موتورهای دیزل در اقتصاد کشورها ست که اینگونه در طراحی و تولید انواع موتورهای دیزل با یکدیگر به رقابت میپردازند :

موتورهای دیزل و ماشین های کشاورزی جاندیر (john Deere )ساخت آمریکا   موتورهای دیزل پرکینز (Prekins ) ساخت انگلستان – موتورهای دیزل دویتس (Deutz ) ساخت آلمان- موتوها و تراکتورهای یونیورسال یا رومانی(UTB ) ساخت کشور رومانی- موتورهای بنز یا دایملر کرایسلر (Daimler Chrysler ) ساخت کشور آلمان- ماشین های حمل و نقل بنز(Benz ) ساخت کشور آلمان – موتوهای ولو، تراکتورها و کمباین های بی ام ولوو (B.M Volvo ) ساخت کشور سوئد- ماشین های حمل و نقل ، راهسازی و صنعتی ولوو (Volvo ) ساخت کشورهای سوئد وآلمان – موتورهای دیزل سیزو دیزل مسی فرگوسن(Massey Ferguson ) ساخت کشور انگلستان- تراکتورها و کمباینها ، ماشین های کشاورزی و صنعتی نیو هلند (New Holland ) ساخت کشور هلند و انگلستان موتورهای دیزل و ماشین های حمل و نقل مان (MAN ) ساخت کشور آلمان- موتورها ، کمباین ها ، و ماشین های راهسازی و معدن کاتر پیلار (Caterpillar ) ساخت آمریکا- کمباین های سمپو(Sampo ) موتورها ، ماشین آلات صنعتی و کشاورزی میتسوبیشی( Mitsubishi )ساخت کشور ژاپن موتورها و تراکتورهای سام(Same ) تراکتورها و کمباینهای فنت(Fendt )- موتورها ، ماشین های حمل ونقل و تراکتورهای رنو(Renault ) ساخت کشور فرانسه- موتورهای لمباردینی(Lombardini ) ساخت کشور ایتالیا موتورهای دیزل کامینز(cummins ) ساخت کشورهای آمریکا و انگلستان و هند – موتورها و ماشین های کشاورزی کوبوتا(Kubota ) ساخت کشور ژاپن- موتورهای لیستر و لیستر پتر(Lister – Petter ) ساخت کشور انگلستان تراکتورهای بلاروس (Belarus )ساخت کشور روسیه- تراکتور و کمباین های دویتس فار(Deutz – Fahr )  ساخت کشور آلمان- تراکتورهای باغی ،تیلر ها و ماشین های کشاورزی گلدونی(Goldoni ) ساخت کشور ایتالیا- موتورهای دیزل و ماشین های حمل ونقل Iveco) (ساخت کشور ایتالیا موتورهای دیزلی و صنعنی ام وی ام دبلیو ام (MWM) ساخت کشور آلمان -موتورهای دیزل و ماشین های صنعتی و کشاورزی یانمار(Yanmar ) ساخت کشور ژاپن- موتورهای دیزل دوترویت دیزل (Detroit Diesel ) ساخت کشور ایالات متحده آمریکا- تراکتورها،کمباین ها و ماشین های کشاورزی و صنعتی چلنجر(Challenger)- تراکتورها و ماشین های کشاورزی مک کورمیک(Mc Cormick )- تراکتورهای لامبورگینی (Lamborgini ) ساخت کشور ایتالیا- تراکتورهای لاندینی(Landini ) موتورهای دیزل Mtu  ساخت کشور آلمان ماشین های راهسازی ،معدن و صنعتی کوماتسو(Komatsu ) ساخت کشور ژاپن ماشین های راهسازی، جنگلی و صنعتی جاندیر ساخت کشور ایالات متحده آمریکا- ماشین راهسازی و معدنی لیبهر(Liebherr ) ساخت کشور آلمان- موتورهای دیزل و ماشین آلات فورد(Ford)  ساخت کشور ایالات متحده آمریکا موتورهای دیزل و ماشین های حمل و نقل لیلاند (Leyland )ساخت کشور انگلستان و  کشورهند و کشور لهستان- موتورها و ماشین های حمل و نقل اسکانیا (Scania ) ساخت کشور سوئد   موتورهای دیزل فریمان دیزل (Farymann Diesel ) موتورهای دیزل و ماشین های حمل و نقل ماک (Mack ) ساخت ایالات متحده آمریکا- موتورها  و ماشین های حمل و نقل ، راهسازی و کشاورزی فیات( Fiat ) ساخت کشور ایتالیا- موتورها و ماشین های حمل ونقل و صنعتی ایسوزو (Isuzu ) ساخت کشور ژاپن- موتورها و ماشین های حمل ونقل مزدا(Mazda ) ساخت کشور ژاپن- موتورهای دیزل دورمن (Dorman ) ساخت کشور انگلستان-موتورهای دیزلی ال ان (LN) ساخت کشور چین -موتورهای دیزلی و ماشین های حمل و نقل فوتون (foton) ساخت چین- موتورهای دیزلی و ماشین الات کشاورزی و حمل و نقل تیانجین موتور معروف به پرکینز چینی با برند لوول(Lovol) ساخت کشور چین-  موتورهای دیزلی و صنعتی ویچای موتور (WEICHAI)  ساخت کشور چین – موتورهای دیزل فاو (Faw) ساخت چین – موتورهای دیزل  و صنعتی دانگ فنگ موتورز (Dongfeng) ساخت چین- تجهیزات راه سازی و موتورهای دیزل دوسان (DOSAN) ساخت کره جنوبی- شرکت ایدم (Idem) ساخت ایران ،شرکت دیزل سازچینی ریکاردو (Ricardo) شرکت سازنده دیزل تلک (Telec) ساخت کشور چین شرکت سازنده دیزل کوهلر (Kohler) ساخت کشور آلمان شرکت سازنده موتورهای دیزل هوندا (Honda) ساخت کشور ژاپن -شرکت سازنده تجهیزات کشاورزی و موتور دیزل روبین (Robin) ساخت کشور ژاپن شرکت سازنده موتوربرق و ماشین الات دیزلی بریکس (BRIGGS &STRATTON) ساخت کشور ایالات متحده آمریکا  – موتورهای دیزلی کیپور (KIPOR) ساخت کشور چین- شرکت موتورسازان تبریز(Motorsazan) ساخت ایران …….

در راستای تقویت نقاط قوت موتور های دیزل و کاهش نقاط ضعف موتور های دیزل ،  مجموعه صنعتی کاشانی  با تهیه و  ارائه دفترچه راهنمای  سرویس و نگهداری دیزل ژنراتور ها  همراه با آموزش صحیح چگونگی بهره برداری ، سرویس و نگهداری  دیزل ژنراتور ، زمینه افزایش  طول عمر مفید دستگاههای دیزل ژنراتور و کاهش خرابی قطعات دیزل را فراهم نموده است و بدینسان اثر  نقطه ضعف مهم  موتورهای  دیزل که گران بودن موتور دیزل و  قطعات یدکی آن میباشد را  تا حد بسیار زیادی کاهش داده است . 

پاسخی بگذارید

بستن منو